Behandeling

[Aan deze pagina wordt gewerkt]

Effectieve behandeling voor dissociatieve stoornissen kan bestaan uit een combinatie van verschillende methoden, maar omvat vrijwel altijd psychotherapie, bij voorkeur door een deskundige op het gebied van psychotrauma en disscociatieve stoornissen. Vaak is dit individuele therapie, maar ook groepstherapie is mogelijk, al dan niet in aanvulling op elkaar. Bij instellingen is soms gerichte deeltijdbehandeling mogelijk. Medicatie kan deel zijn van de behandeling om bepaalde klachten (zoals slapeloosheid of depressiviteit) te verminderen. Er bestaat echter geen medicijn dat dissociatie opheft.

Onderzoek door onder andere Bessel van der Kolk toont aan dat lichaamsgerichte therapie in combinatie met praat-therapie (psychotherapie) wezenlijk kan bijdragen aan herstel. Het doel van therapie wordt altijd vastgesteld in samenspraak met de cliënt, maar vaak is het bevorderen van integratie van gevoelens, gedachten, waarnemingen en herinneringen deel van de aanpak. Bij de depersonalisatie-derealisatiestoornis kan het bijvoorbeeld een belangrijk subdoel zijn om meer contact te ervaren met het eigen lichaam of de wereld om zich heen. Bij de dissociatieve identiteitsstoornis is er vaak ook een focus op het leren benoemen en verdragen van tegenstrijdige gedachten en gevoelens. Waar nodig het integreren van verschillende bewustzijnsinhouden, om meer eenheid van de persoonlijkheid teweeg brengen, interne orde te versterken en ontwrichting op het werk, in het sociale leven en thuis tegen te gaan.

Drie-fasenmodel

Bij de behandeling van aan trauma gerelateerde stoornissen en DIS wordt in de meeste gevallen uitgegaan van een benadering die gericht is op drie fasen, namelijk:

  1. Symptoomreductie en stabilisatie, zodat de patiënt weerbaarder wordt en de taken die bij het dagelijks leven horen beter aan kan.
  2. Behandeling van traumatische herinneringen als dit mogelijk is, en deze wordt steeds afgewisseld met stabilisering.
  3. Reïntegratie. De behandeling is er op gericht de patiënt een nieuwe levensstijl te laten ontwikkelen, een stijl die hoort bij een geïntegreerde persoonlijkheid. Deze fase wordt waar nodig opnieuw afgewisseld met de eerdere fases.

In lang niet alle gevallen is het echter voor iedereen mogelijk of wenselijk om alle drie de fasen te doorlopen. Veel patiënten met een DIS of AGDS vinden het behulpzaam om ook in de stabiliteitsfase de verschillende persoonlijkheidsdelen in de therapie te betrekken. Een behandeling die alleen is gericht op symptoombestrijding wordt door veel van hen beleefd als ‘een verbod om te praten’ of ‘zich niet mogen uiten’. Soms wordt ook gekozen voor een behandeling van individuele psychotherapie in combinatie met een lichaamsgerichte therapie of creatieve therapie.

EMDR

EMDR is momenteel de meest gebruikte therapeutische methode om trauma te behandelen, en wordt ook als voorkeursbehandeling genoemd vanwege de effectiviteit in algemene zin. Maatwerk bij dissociatieve stoornissen is voor het toepassen van deze methode echter van essentieel belang, en moet bij voorkeur ingebed in een bredere behandeling plaatsvinden (bron). De methodieken die toegepast worden voor de behandeling van (c)ptss blijken in de praktijk lang niet altijd werkzaam voor mensen met een dissociatieve stoornis. In de literatuurlijst vind je een boek ("EMDR bij complex trauma en dissociatie") dat dieper in gaat op EMDR bij dissociatie. Lotgenoten met positieve ervaringen beschrijven het vaak als een zeer intensieve, maar werkzame methode waardoor zij in het dagelijks leven minder getriggerd worden en meer rust ervaren.

Internal Family Systems Model

Sensorimotor therapie