Tandarts-tips

Overgenomen uit Caleidokrant jaargang 2001 nr. 2.

Dit is een vertaling van een internet-pagina van de Sidran Traumatic Stress Foundation; het origineel is te vinden op http://www.sidran.org/dental.html. Het is zo direct mogelijk vertaald, dus zonder verdere interpretaties of commentaar.

Je kunt deze tips in veel gevallen natuurlijk ook gebruiken bij ander medisch onderzoek, al dan niet een beetje aangepast.

De informatie hierin is beschikbaar gekomen dankzij een ondersteuning door het N.H. Charitable Fund. Het onderzoek waarop deze 'tandarts-tips' zijn gebaseerd is te vinden in: Hays, K.F., & Stanley, S.F. (1996). The impact of childhood sexual abuse on womens dental experiences. Journal of Child Sexual Abuse 5, 65-74.

• Vind je het buitengewoon moeilijk een afspraak met de tandarts voor jezelf te maken?
• Stel je afspraken met de tandarts uit, zelfs als je kiespijn hebt?
• Val je flauw of word je extreem angstig als je in de tandartsstoel zit?
• Ben je als kind of tiener seksueel misbruikt?

Op 18-jarige leeftijd zijn een op de drie meisjes, en een op de zeven jongens seksueel misbruikt. Het misbruik is niet alleen traumatisch op het moment dat het plaatsvindt; vaak zijn er ook langdurige ontwrichtende gevolgen voor de volwassen overlever[1]. Zo kan het bijvoorbeeld moeilijk zijn om medische behandelingen te ondergaan.

Voor veel overlevers is naar de tandarts gaan traumatisch. Zij vermijden tandartsbezoek, hebben problemen met afspraken te maken of zich daaraan te houden, hebben vaker last van stress-gerelateerde gebitsproblemen, en hebben ernstige angstsymptomen als ze bij de tandarts zijn.

Wat is de samenhang tussen deze symptomen van angst voor de tandarts en seksueel misbruik tijdens de kinderjaren?

Er is een aantal symbolische parallellen aan te geven: alleen zijn met iemand (vaak een man) die meer macht heeft dan jijzelf; je in een liggende positie bevinden; aangeraakt worden; er worden dingen in je mond gestopt; niet in staat zijn te slikken; en pijn verwachten of ervaren.

Als je door een aantal van deze zaken geplaagd wordt, weet dan dat er een aantal mogelijkheden is om je angsten te verlichten. Daarbij zijn tandartsen meer ontvankelijk voor angsten die door vroege traumas worden veroorzaakt.

WAT KUN JE ER ZELF AAN DOEN

Hieronder vind je strategieën die overlevers van seksueel misbruik in de kinderjaren nuttig gevonden hebben als het gaat om het verminderen van angst bij de tandarts:

Alles wat helpt om je 'erbij' te houden:

• Praat met je tandarts of mondhygiënist over wat je zorgen baart.
• Vraag je tandarts om alle behandelingen uit te leggen.
• Vraag je tandarts je te waarschuwen als iets pijn kan doen.
• Spreek een signaal af waarmee je kunt aangeven dat hij moet stoppen.
• Vertel je tandarts wanneer je bang bent.

Mentale technieken die je tevoren, en als je bij de tandarts bent, kunt oefenen:

• Adem langzaam en diep.
• Stel jezelf voor dat je op een veilige plek bent.
• Praat tegen jezelf: Ik kan dit aan. Het is zo over. Ik ben nu veilig. Ik zorg voor mijn gezondheid.

Andere mogelijkheden:

• Neem een vriend of vriendin mee.
• Neem een kalmerende (bijvoorbeeld muziek of ontspanning) audiocassette mee.
• Neem een knuffelbeest mee.
• Vrouwen kunnen een broek dragen in plaats van een rok.
• Praat met je huisarts over eventuele medicijnen.
• Geef je tandarts een kopie van dit lijstje met tips.

WAT KAN JE TANDARTS DOEN OM TE HELPEN

Je tandarts en mondhygiënist kunnen een van de volgende dingen overwegen om je te helpen met je angsten:

• Een eerste afspraak aanbieden, alleen om te praten.
• De tandartsstoel rechtop zetten.
• De deur open laten staan.
• De tandartsassistente erbij laten zijn.
• Niet het lichaam van de patiënt aanraken.
• Audio tapes met ontspannende muziek aanbieden.
• Jou regelmatig uitleg geven, zodat je het gevoel krijgt dat je meer invloed hebt op wat de tandarts doet.
• Iets aanbieden om je lichaam mee te bedekken (bijvoorbeeld een loodschort zoals bij Röntgenfoto's worden gebruikt).
• Alle handelingen uitleggen die tijdens het hele bezoek worden uitgevoerd.

[1] Er is hier bewust gekozen voor deze vertaling van 'survivor'.